Jan Ritsema van Eck, Frank van Oort, Otto Raspe, Femke Daalhuizen, Judith van Brussel

Vele steden maken nog geen Randstad

Vormgeving: Typography Interiority & Other Serious Matters, paperback met grote flap, 192 pagina's, 17 x 24 cm
Tekst in Nederlands, ISBN 90-5662-505-5 / 978-90-5662-505-4 Prijs: € 22,50

NAi Uitgevers i.s.m. het Ruimtelijk Planbureau, Den Haag

De Randstad bestaat niet. De Randstad functioneert niet als één samenhangend geheel van steden. Het zijn nog steeds de (vier) grote steden die de spil vormen in de relaties tussen bedrijven, in het woon-werkverkeer en in het winkelbezoek. Te midden van de steden neemt Amsterdam een bijzondere plek in. Amsterdam werkt, meer nog dan de andere grote steden, als een magneet.
Dit is één van de conclusies van de studie 'Vele steden maken nog geen Randstad' van het Ruimtelijk Planbureau.

In de studie heeft het RPB onderzocht of de Randstad momenteel werkelijk functioneert als één stedelijk systeem, als een netwerk van steden en stadsgewesten, zoals in diverse recente beleidsnota's - waaronder de Nota Ruimte (2004) - wordt verondersteld. Hiertoe hebben de auteurs drie representatieve netwerkrelaties bestudeerd en de ontwikkeling van die netwerken van 1992 tot 2004: bedrijfsrelaties, woon-werkstromen en winkelbezoeken. Het gaat hier om de meest frequente relaties binnen de Randstad, die bovendien een aantal belangrijke ruimtelijke aspecten van de economie en het dagelijkse leven dekken. Op basis hiervan komt het RPB tot de conclusie dat de beleidsveronderstelling dat de steden in de Randstad samen één netwerkstad vormen, niet op gaat.

De stadsgewesten van de Randstad zijn slechts in beperkte mate met elkaar verbonden. Deze matige integratie wijst niet in de richting van het bestaan een 'stedelijk netwerk' binnen de Randstad, laat staan in de richting van het bestaan van één Randstad. Bedrijfsrelaties gaan weliswaar meestal over de grenzen van het stadsgewest heen, maar daarbij neemt de Randstad geen bijzondere positie in: veel bedrijven hebben vooral relaties met bedrijven in andere delen van het land of in het buitenland. Voor winkelbezoeken blijven de bewoners van het Randstadgebied in overgrote meerderheid juist binnen het eigen stadsgewest. Alleen voor de woon-werkrelaties is de Randstad enigszins van belang, met een bijzondere trek richting Amsterdam. Dit neemt niet weg dat grofweg driekwart van de beroepsbevolking in de Randstad nog altijd in hetzelfde stadsgewest woont en werkt. Hierin is de afgelopen jaren ook weinig veranderd.

In het afgelopen decennium zijn de Randstedelijke stadsgewesten meer op elkaar gaan lijken, in sectorstructuur van bedrijvigheid, in samenstelling van de beroepsbevolking en in typen winkels; de mate van specialisatie is in de meeste gevallen afgenomen. Deze ontwikkeling duidt er zeker niet op dat de deltametropool 'Randstad' dichterbij komt.

De Randstad is niet meer dan de som der delen. De onderzochte relaties laten zien dat de steden in de Randstad elkaar nauwelijks aanvullen of complementeren. Op geen van de onderzochte relaties gaat een sterke specialisatie van een regio gepaard met een sterke integratie van die regio in de Randstad. Een sterke complementariteit is kenmerkend voor het bestaan van een netwerkstad. Hiervan is in de Randstad nauwelijks sprake, waarmee is aangetoond dat de Randstad niet als netwerkstad functioneert.